Kira sözleşmesi ve adres kaydı

Önemli uyarılar

• Türkiye'de yerleşik kişiler arasındaki kira sözleşmelerinde kira bedeli kural olarak Türk lirası olarak belirlenir; Türk vatandaşlığı bulunmayan Türkiye'de yerleşik kişilerin kiracı olarak taraf olduğu sözleşmeler gibi Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen istisnalar saklıdır (32 sayılı Karar m.4/g; Tebliğ No: 2008-32/34 m.8). Belirli bir sözleşmenin istisnaya girip girmediği bu sayfada değerlendirilmez.

Bu sayfada ne bulacaksınız

• Kira sözleşmesinde bulunması gereken genel unsurların listesi
• Adres kaydı adımları ve belge listesi

Bu sayfada gösterilen kontrol listesi ve rehber; tarayıcınızdan yazdırabilirsiniz. Doldurulmuş resmî form, kişiye özel dilekçe veya değerlendirme üretilmez.

Gerekli belgeler

1. Kira sözleşmesi (konut)

   Nereden alınır: Kiraya veren ve kiracı (sözleşmenin tarafları). Sözleşmeyi kiraya veren ile kiracı birlikte düzenler ve imzalar. Türk Borçlar Kanunu'nda kira ile ilgili düzenlenen başlıca konular şunlardır: kiralanan ve kira bedeli (m.299), süre (m.300), teslim tarihi ve kullanıma elverişlilik (m.301), kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülükler (m.302), yan giderler (m.303), ödeme zamanı (m.314), güvence tutarının üst sınırı (m.342), yenilenen kira dönemlerinde kira artışı (m.344), konut kiralarında kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemeyeceği (m.346) ve fesih bildiriminin yazılı olması (m.348). Türkiye'de yerleşik kişiler arasında kira bedeli, Bakanlıkça belirlenen haller dışında döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz (32 sayılı Karar m.4/g); Bakanlığın belirlediği istisnalardan biri, Türk vatandaşlığı bulunmayan Türkiye'de yerleşik kişilerin kiracı olarak taraf olduğu gayrimenkul kiralama sözleşmeleridir (Tebliğ No: 2008-32/34 m.8/3).

   Biçim: Taraflarca imzalanan yazılı sözleşme metni.

2. Kira sözleşmesinin noter onaylı örneği (ikamet izni başvurusu için)

   Nereden alınır: Noterlik (noter). Göç İdaresi'nin e-İkamet başvuru açıklamalarına göre, Türkiye'de kira sözleşmesiyle kalınıyorsa sözleşmenin noter onaylı örneği başvuru belgelerine eklenir. Onay işlemi için bir noterliğe başvurulur; işlemin şartlarını ve ücretini ilgili noterlik bildirir (bu sayfada ücret belirtilmemiştir).

   Biçim: Sözleşmenin noter onaylı örneği.

3. Pasaport (fotoğraflı kimlik belgesi)

   Nereden alınır: Vatandaşı olunan ülkenin yetkili makamları (ör. konsolosluk). Adres bildiriminde kişinin kimliğini ispatlayacak bir belge istenir; pasaport kabul edilen fotoğraflı kimlik belgeleri arasında sayılır (Adres Kayıt Sistemi Uygulama Yönergesi m.14). Pasaportun yenilenmesi kendi ülkenizin makamlarınca yapılır.

   Biçim: Fotoğraflı kimlik belgesi.

4. İkamet izni belgesi (ikamet izni kartı)

   Nereden alınır: İl Göç İdaresi Müdürlüğü (Göç İdaresi Başkanlığı). e-İkamet sistemi (e-ikamet.goc.gov.tr) üzerinden çevrimiçi başvuru yapılır, seçilen randevu gününde istenen belgelerle İl Göç İdaresi Müdürlüğü'ne gidilir; başvuru olumlu sonuçlanırsa kart beyan edilen adrese gönderilir (goc.gov.tr SSS). Randevu için ücret ödenmez; ikamet izni harcı ve belge bedeli ayrıca vardır, güncel tutarlar için goc.gov.tr'ye bakılır.

   Biçim: İkamet izni kartı/belgesi.

5. Yabancı kimlik numarası (YKN)

   Nereden alınır: İçişleri Bakanlığı – Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü / Göç İdaresi Başkanlığı. 5490 sayılı Kanun m.8'e göre Bakanlık, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye yetkilidir. Numara, NVİ'nin "Yabancı Kimlik No Sorgulama" hizmetinden (tckimlik.nvi.gov.tr) sorgulanabilir. Adres beyan formunda T.C. kimlik numarası alanına yabancılara mahsus kimlik numarası yazılır.

   Biçim: Numara.

6. Adres beyan formu (Form A)

   Nereden alınır: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü / ilçe nüfus müdürlüğü. Form, nvi.gov.tr adresinden veya nüfus müdürlüklerinden temin edilebilir (Yönerge m.11). Bildirimin görevli tarafından sözlü beyana göre elektronik ortamda düzenlenmesi hâlinde çıktı alınır ve imzalatılır (Yönerge m.14/3). Formdaki zorunlu alanlar: kimlik numarası, ad, soyad, beyan tarihi, imza, adres bilgileri ve bildirilen adrese taşınma tarihidir (Yönerge m.12).

   Biçim: Form (A); kâğıt veya görevlice elektronik ortamda düzenlenip imzalatılan çıktı.

7. Adresi teyit eden belge (abonelik sözleşmesi/faturası veya imzalı belge)

   Nereden alınır: Adrese tahsis edilmiş abonelik hizmetini veren kurum; gerektiğinde konut sahibi, site/apartman yönetimi veya muhtar. NVİ'ye göre boş konuta veya oturan kaydı bulunan konuta adres bildiriminde kişilerden bildirimi teyit edici belgeler istenir: elektrik, su, doğalgaz, sabit telefon, sabit internet gibi adrese tahsis edilmiş aboneliklerden birine ait abonelik sözleşmesi veya faturası. Gerektiğinde müstakil konut sahibi, site veya apartman yönetimi, lojman idaresi sorumlusu veya muhtar tarafından imzalanmış belgeler de istenebilir. Kira sözleşmesinin bu amaçla yeterli sayılıp sayılmadığı NVİ sayfasında belirtilmemiştir.

   Biçim: Abonelik sözleşmesi veya fatura; ya da imzalı yazı.

8. Yerleşim yeri (ikametgâh) belgesi

   Nereden alınır: İlçe nüfus müdürlüğü; turkiye.gov.tr (e-Devlet). NVİ'ye göre yerleşim yeri ve diğer adres belgesi ilçe nüfus müdürlüklerinden, Kimlik Paylaşımı Sistemine bağlanan muhtarlıklardan veya turkiye.gov.tr'den temin edilebilir. e-Devlet'e kendiniz giriş yaparsınız; şifre veya doğrulama kodlarınızı kimseye vermeyiniz. Yabancı uyruklu kullanıcıların e-Devlet'ten bu belgeyi alıp alamayacağı NVİ sayfasında ayrıca belirtilmemiştir.

   Biçim: Belge; geçerlilik süresi düzenleme tarihinden itibaren 30 gündür (Yönerge m.23/5).

Adımlar

1. Kira bedelinin para birimini kontrol edin: Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan kişilerin kendi aralarındaki kira sözleşmelerinde, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, bedel döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz (32 sayılı Karar m.2/b ve m.4/g). Bakanlığın belirlediği istisnalardan biri olarak, Türkiye Cumhuriyeti ile vatandaşlık bağı bulunmayan Türkiye'de yerleşik kişilerin kiracı olarak taraf olduğu gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde bedelin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılması mümkündür (Tebliğ No: 2008-32/34 m.8/3, RG 16.11.2018/30597 değişikliği). Belirli bir sözleşmenin bu istisnaya girip girmediği bu sayfada değerlendirilmez; Bakanlığın (Hazine ve Maliye) yayımladığı ilgili tebliğ ve duyurulara bakılır.
2. Kira sözleşmesinin metnini okuyun ve Türk Borçlar Kanunu'nun düzenlediği konuların (kiralanan ve kira bedeli, süre, teslim, yan giderler, ödeme zamanı, güvence, kira artışı, fesih bildirimi) metinde yer alıp almadığına bakın; konut kiralarında kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez (m.346). Kanunun ilgili maddeleri mevzuat.gov.tr'de yayımlıdır (m.299 vd.). Konut ve iş yeri kiralarına ilişkin tahsilat ve ödemelerin banka veya PTT tarafından düzenlenen belgelerle tevsik edilmesi zorunludur (Vergi Usul Kanunu mükerrer m.257; Gelir Vergisi Genel Tebliği Seri No: 328, RG 17.10.2024/32695); kirayı banka veya PTT aracılığıyla ödeyin.
3. Damga vergisi durumunu Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (gib.gov.tr) güncel açıklamalarından kontrol edin. Kanuna göre kira sözleşmeleri (1) sayılı tabloda vergiye tabidir; ancak gerçek kişilerce mesken olarak kullanılmak üzere kiralanan ve iktisadî işletmelere dahil olmayan taşınmazlara ilişkin kira sözleşmeleri (2) sayılı tabloda yer alan istisna kapsamındadır. Vergi doğuyorsa mükellef kâğıdı imzalayanlardır ve beyanname, kâğıdın düzenlendiği tarihi izleyen 15 gün içinde vergi dairesine verilir (aksine bir usul belirlenmedikçe). Tutarlar için gib.gov.tr'ye bakılır.
4. Kira sözleşmesi ikamet izni başvurusunda kullanılacaksa: Göç İdaresi'nin açıklamalarına göre kira sözleşmesiyle kalınıyorsa sözleşmenin noter onaylı örneği başvuruya eklenir; ayrıca Türkiye'de ikamet edilecek adres ve iletişim bilgileri doğru, eksiksiz ve güncel bildirilmelidir. Başvuru e-ikamet.goc.gov.tr üzerinden yapılır.
5. Adres bildirimi için belgeleri hazırlayın: fotoğraflı kimlik belgesi (ör. pasaport), varsa ikamet izni belgesi, yabancı kimlik numarası ve adresi teyit eden belge (adrese tahsis edilmiş abonelik sözleşmesi/faturası; gerektiğinde konut sahibi, yönetim veya muhtardan imzalı belge).
6. Adres bildirimi taşınmadan sonra 20 iş günü içinde yapılır (5490 sayılı Kanun m.50); NVİ'ye göre bu yükümlülük Türkiye'de yaşayan yabancıları da kapsar. NVİ'ye göre ikamet iznine sahip yabancılar bu bildirimi nüfus müdürlüğüne veya il göç idaresi müdürlüklerine yapar; Göç İdaresi'nin sayfası ise il göç idaresi müdürlüğü ve il nüfus ve vatandaşlık işleri müdürlüğüne belgelerin ibraz edilmesini belirtir. Randevu ve başvuru yeri için ilgili müdürlüğün duyurularına bakılır.
7. Görevli adres beyan formunu (Form A) doldurtur veya beyanınızı elektronik ortamda kaydedip çıktısını imzalatır; formdaki taşınma tarihini doğru yazın. Onaylanan kısmı teslim alın; Yönerge'ye göre kurumlarca verilen onaylı adres beyan formu alındı belgesi 30 gün süreyle geçerlidir. NVİ ayrıca belirli koşullar altında bildirimin e-Devlet'ten de yapılabileceğini belirtir; e-Devlet'e kendiniz giriş yapın ve şifre veya kodlarınızı kimseyle paylaşmayın.
8. Bir kurum yerleşim yeri belgesi isterse, belgeyi ilçe nüfus müdürlüğünden veya turkiye.gov.tr'den (e-Devlet) alın; belgenin geçerlilik süresi düzenleme tarihinden itibaren 30 gündür.
9. İkamet izni süresi içinde taşınırsanız: Göç İdaresi'ne göre aynı il sınırları içinde başka bir adrese taşındıysanız 20 iş günü içinde yeni adresi il göç idaresi müdürlüğüne bildirmeniz yeterlidir; başka bir ildeki adrese taşındıysanız taşındığınız ilde ikamet etmek üzere en geç 20 iş günü içinde yeni bir ikamet izni için başvurulur.
10. Genel bilgi olarak: kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda (kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç) dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Bu adım, bir uyuşmazlık hâlinde başvurulacak genel yolu tanıtır; kişiye özel bir değerlendirme değildir.

Harçlar ve randevu

Adres bildirimi: bildirimi süresi içinde yapmayanlara ve gerçeğe aykırı adres bildiriminde bulunanlara 5490 sayılı Kanun m.68 uyarınca idari para cezası uygulanır; güncel tutarlar her yıl değiştiği için NVİ'nin adres SSS sayfasında (nvi.gov.tr/sss-adres-hizmetleri) görülür. Adres bildiriminin kendisi için ücret veya randevu zorunluluğu açık şekilde belirtilen resmî bir sayfada belirtilmemiştir; ilçe nüfus müdürlüğünden öğrenilmelidir. İkamet izni: e-İkamet başvurusu ve randevu ücretsizdir; ikamet izni harcı ve belge bedeli vardır, güncel tutarlar ve randevu goc.gov.tr / e-ikamet.goc.gov.tr'de görülür. Damga vergisi: kira sözleşmeleri kanunda vergiye tabi kâğıtlar arasında sayılır, bazı konut kiraları için istisna vardır; tutar gib.gov.tr'de görülür. Noterde onay: ücret olabilir, noterlikten öğrenilir.

Ne zaman avukata başvurmalı

Tahliye, kira artışı veya kira bedelinin tespiti, depozito ya da aidat uyuşmazlığı veya icra takibi söz konusuysa bir avukattan destek alın. Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır (6325 sayılı Kanun m.18/B). Bulunduğunuz ildeki baroya veya baronun adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.

Verileriniz ve saklama

Bu rehber sizden belge yüklemenizi veya kişisel bilgi girmenizi istemez; bu sayfada yazdığınız bir bilgi saklanmaz.